Main Article Content
Abstract
This study employs a descriptive–analytical approach based on qualitative content analysis. Its aim is to explore the representation of the psychoanalytic principles of pleasure and reality in Afghan folk tales and to examine their role in children’s psychological, moral, and social development. The significance of this research lies in presenting folk tales as educational and cultural tools that transmit moral values, internalize social norms, and convey psychological insights. The findings show that protagonists who endure hardships and adhere to the reality principle achieve success, reward, and lasting satisfaction, whereas characters driven by the pleasure principle, seeking comfort and immediate gratification, experience failure, suffering, and punishment. The results indicate that these tales, beyond their entertainment function, play a vital role in fostering realism, patience, adaptability, and cultural identity among children. Therefore, they can serve as effective educational and psychological resources in children’s upbringing and character formation.
Keywords
Article Details
Copyright (c) 2025 Journal of Social Sciences - Kabul University

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
References
- بتلهایم، ب. (1386). افسون افسانهها، ترجمهی اختر شریعتزاده، چاپ دوم. تهران، انتشارات هرمس.
- برگر، ک. (1396). روان¬شناسی رشد کودکان و نوجوانان، ترجمه و تلخیص اسماعیل سعدی¬پور. تهران، انتشارات دوران.
- توماس، ر. (1397). نگاهی تطبیقی به نظریه¬ها در روان¬شناسی رشد، ترجمهی مسعود حسینی¬چاری و محمدآقا دلاورپور. تهران، انتشارات رشد.
- حسینی، م. و شکیبی¬ممتاز، ن. (1396). روان¬شناسی اسطوره و داستان: رویکرد نوین در نقد ادبی. مجلهی متن¬پژوهی ادبی، 19(64)، 7-29. لینک
- حسینی، م. و عظیمی، م. (1395). تحلیل قصه¬های پریان ایرانی براساس آرای بتلهایم. فصل¬نامهی فرهنگ و ادبیات عامه، 4(9)، 104-124. لینک
- حیدری، ع. (1392). تحلیل قصه¬یی لکی بر مبنای روان¬شناسی یونگ. مجلهی علمی-پژوهشی مطالعات ادبیات کودک، 4(1)، 49-68. لینک
- خاوری، م. (1395). پشت کوه قاف. کابل، انتشارات تاک.
- ______. (1395). قصههای هزارههای افغانستان. کابل، انتشارات تاک.
- رجبی¬همدانی، م. بیگ¬زاده، خ. ناجی، س. و اسفندیاری، س. (1396). افسانه¬های ایرانی پریان ابزاری برای فکر پروری کودکان: رهیافت آموزشی بر اساس نظریهی لیپمن. پژوهش¬گاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، دو فصل¬نامهی علمی-پژوهشی، 8(2)، 59-86. لینک
- شوشتری، ا. صفایی¬مقدم، م. و مرعشی، م. (1392). مطالعهی آرای تربیتی ژان پیاژه و متیو لیپمن با تأکید بر برنامهی آموزش فلسفه برای کودکان. پژوهش¬نامهی مبانی تعلیم و تربیت، 3(1)، 5-26. https://doi.org/10.22067/fe.v3i1.17455
- علی¬زاده، گ. کردنوقابی، ر. و نظری، ن. (1393). تأثیر آموزش خوش¬بینی به روش قصه¬گویی بر افزایش میزان ¬خوش¬بینی دانش¬آموزان. مجلهی روان¬شناسی بالینی، 6(21)، 103-112. لینک
- عندلیب، س. (1373). کودک و افسانه¬های پریان. مجلهی پیام کتابخانه، 14(15)، 63-76.
- محمدی، م. (1397). بود نبود بودگار بود. تهران، نشر آمو.
- محمودی، ع. (1403). بررسی تأثیرات روانشناختی قصهی پریان کلبچه بر کودکان بر اساس نظریهی بتلهایم. مجلهی علمی-تحقیقی پوهنتون بامیان، 10(1)، 33-51.
- _________. (1398). ساختار، عناصر اسطورهای و تحلیل محتوایی پنج افسانه از افسانههای هزارهها، پایاننامهی ماستری، پوهنتون یزد، ایران.
- میرحیدری، م. (1396). افسانههای ایرانی و تأثیر رواندرمانی آن بر کودکان (مطالعهی موردی: چهل افسانهی مشهور ایرانی)، مطالعات ایران شناسی، 3 (5)، ۱۰۵–۱۲۷. لینک
- نجات، س. رازقی، ث. و آشوری، ه. (1399). بررسی اهمیت پرورش تفکر انتقادی در کودکان با تکیه بر داستان¬های مثنوی مولوی: رهیافی آموزشی براساس نظریهی لیپمن. دوفصل¬نامهی علمی تفکر و کودک، 11(1)، 251-281. لینک
- نیک¬منش، ز. و کاظمی، ی. (1387). تأثیر الگوی آموزش خوش¬بینی به روش قصه¬گویی بر سبک اسناد کودکان. فصل-نامهی علمی-پژوهشی پژوهش در سلامت روان¬شناختی، 2(3)، 5-13. لینک
- واحدی، ت. (1389). گل قاقا. کابل، انتشارات تاک.
- وارسته¬فر، ا. (1387). آیا کودکان مخاطب افسانه¬های شاه پریان هستند. پژوهش¬نامهی ادب حماسی، 7، 41-47. لینک
- یاسمی¬فر، م. و خسروی¬شکیب، م. (1400). کارکردشناسی قصه¬های زنجیروار در رشد فکری کودکان با تأکید بر نظریات برونو بتلهایم: تحلیل موردی قصهی پیرزن. دوماه¬نامه فرهنگ و ادبیات عامه، 9(41)، 183-218. لینک
- یوسفی¬لویه، م. متین، آ. و لویه، م. (1387). قصه¬درمانی و اختلال¬های روان¬شناختی کودکان. مجلهی تعلیم و تربیت استثنایی، 84(85)، 12-28. لینک
- Freud, S. (1984). Beyond the pleasure principle. In On metapsychology. Penguin Books. https://doi.org/10.4324/9780429477799 DOI: https://doi.org/10.4324/9780429477799
- Wang, Z. (2023). An interpretation of Freud’s pleasure principle and reality principle in Oscar Wilde’s The Picture of Dorian Gray. International Journal of Language and Education Research, 5(3). https://doi.org/10.29329/ijler.2023.594.3 DOI: https://doi.org/10.29329/ijler.2023.594.3
- Mahmoodi, AT. (2022). Animism in Sohrab Sepehri’s poems. Sprin Journal of Arts, Humanities and Social Sciences, 1(10), 18–37. https://doi.org/10.55559/sjahss.v1i10.60 DOI: https://doi.org/10.55559/sjahss.v1i10.60
References
بتلهایم، ب. (1386). افسون افسانهها، ترجمهی اختر شریعتزاده، چاپ دوم. تهران، انتشارات هرمس.
برگر، ک. (1396). روان¬شناسی رشد کودکان و نوجوانان، ترجمه و تلخیص اسماعیل سعدی¬پور. تهران، انتشارات دوران.
توماس، ر. (1397). نگاهی تطبیقی به نظریه¬ها در روان¬شناسی رشد، ترجمهی مسعود حسینی¬چاری و محمدآقا دلاورپور. تهران، انتشارات رشد.
حسینی، م. و شکیبی¬ممتاز، ن. (1396). روان¬شناسی اسطوره و داستان: رویکرد نوین در نقد ادبی. مجلهی متن¬پژوهی ادبی، 19(64)، 7-29. لینک
حسینی، م. و عظیمی، م. (1395). تحلیل قصه¬های پریان ایرانی براساس آرای بتلهایم. فصل¬نامهی فرهنگ و ادبیات عامه، 4(9)، 104-124. لینک
حیدری، ع. (1392). تحلیل قصه¬یی لکی بر مبنای روان¬شناسی یونگ. مجلهی علمی-پژوهشی مطالعات ادبیات کودک، 4(1)، 49-68. لینک
خاوری، م. (1395). پشت کوه قاف. کابل، انتشارات تاک.
______. (1395). قصههای هزارههای افغانستان. کابل، انتشارات تاک.
رجبی¬همدانی، م. بیگ¬زاده، خ. ناجی، س. و اسفندیاری، س. (1396). افسانه¬های ایرانی پریان ابزاری برای فکر پروری کودکان: رهیافت آموزشی بر اساس نظریهی لیپمن. پژوهش¬گاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، دو فصل¬نامهی علمی-پژوهشی، 8(2)، 59-86. لینک
شوشتری، ا. صفایی¬مقدم، م. و مرعشی، م. (1392). مطالعهی آرای تربیتی ژان پیاژه و متیو لیپمن با تأکید بر برنامهی آموزش فلسفه برای کودکان. پژوهش¬نامهی مبانی تعلیم و تربیت، 3(1)، 5-26. https://doi.org/10.22067/fe.v3i1.17455
علی¬زاده، گ. کردنوقابی، ر. و نظری، ن. (1393). تأثیر آموزش خوش¬بینی به روش قصه¬گویی بر افزایش میزان ¬خوش¬بینی دانش¬آموزان. مجلهی روان¬شناسی بالینی، 6(21)، 103-112. لینک
عندلیب، س. (1373). کودک و افسانه¬های پریان. مجلهی پیام کتابخانه، 14(15)، 63-76.
محمدی، م. (1397). بود نبود بودگار بود. تهران، نشر آمو.
محمودی، ع. (1403). بررسی تأثیرات روانشناختی قصهی پریان کلبچه بر کودکان بر اساس نظریهی بتلهایم. مجلهی علمی-تحقیقی پوهنتون بامیان، 10(1)، 33-51.
_________. (1398). ساختار، عناصر اسطورهای و تحلیل محتوایی پنج افسانه از افسانههای هزارهها، پایاننامهی ماستری، پوهنتون یزد، ایران.
میرحیدری، م. (1396). افسانههای ایرانی و تأثیر رواندرمانی آن بر کودکان (مطالعهی موردی: چهل افسانهی مشهور ایرانی)، مطالعات ایران شناسی، 3 (5)، ۱۰۵–۱۲۷. لینک
نجات، س. رازقی، ث. و آشوری، ه. (1399). بررسی اهمیت پرورش تفکر انتقادی در کودکان با تکیه بر داستان¬های مثنوی مولوی: رهیافی آموزشی براساس نظریهی لیپمن. دوفصل¬نامهی علمی تفکر و کودک، 11(1)، 251-281. لینک
نیک¬منش، ز. و کاظمی، ی. (1387). تأثیر الگوی آموزش خوش¬بینی به روش قصه¬گویی بر سبک اسناد کودکان. فصل-نامهی علمی-پژوهشی پژوهش در سلامت روان¬شناختی، 2(3)، 5-13. لینک
واحدی، ت. (1389). گل قاقا. کابل، انتشارات تاک.
وارسته¬فر، ا. (1387). آیا کودکان مخاطب افسانه¬های شاه پریان هستند. پژوهش¬نامهی ادب حماسی، 7، 41-47. لینک
یاسمی¬فر، م. و خسروی¬شکیب، م. (1400). کارکردشناسی قصه¬های زنجیروار در رشد فکری کودکان با تأکید بر نظریات برونو بتلهایم: تحلیل موردی قصهی پیرزن. دوماه¬نامه فرهنگ و ادبیات عامه، 9(41)، 183-218. لینک
یوسفی¬لویه، م. متین، آ. و لویه، م. (1387). قصه¬درمانی و اختلال¬های روان¬شناختی کودکان. مجلهی تعلیم و تربیت استثنایی، 84(85)، 12-28. لینک
Freud, S. (1984). Beyond the pleasure principle. In On metapsychology. Penguin Books. https://doi.org/10.4324/9780429477799 DOI: https://doi.org/10.4324/9780429477799
Wang, Z. (2023). An interpretation of Freud’s pleasure principle and reality principle in Oscar Wilde’s The Picture of Dorian Gray. International Journal of Language and Education Research, 5(3). https://doi.org/10.29329/ijler.2023.594.3 DOI: https://doi.org/10.29329/ijler.2023.594.3
Mahmoodi, AT. (2022). Animism in Sohrab Sepehri’s poems. Sprin Journal of Arts, Humanities and Social Sciences, 1(10), 18–37. https://doi.org/10.55559/sjahss.v1i10.60 DOI: https://doi.org/10.55559/sjahss.v1i10.60