Main Article Content
Abstract
T Tazmin (Literary Incorporation) is a technique in which a poet incorporates a hemistich, a couplet, or verses from another poet into their own work. This research examines this literary device in the poetry of Raziq Fani. The methodology of this study is descriptive-analytical, based on library resources, and aims to identify and extract incorporated verses in Raziq Fani's Divan, while analyzing his motivations and objectives for using these poems. This research is of significant importance for a better understanding of contemporary poetry in Afghanistan and its application in poetic aesthetics. Findings indicate that Raziq Fani has incorporated works from thirteen classical and contemporary Persian-language poets, among whom Mawlana Jalaluddin Mohammad Balkhi holds a particularly prominent position. Fani primarily used this technique for two main purposes: first, to emphasize and amplify the impact of his own beliefs and thoughts; and second, to foster intellectual synergy, solidarity, and a literary dialogue with past and contemporary poets.
Keywords
Article Details
Copyright (c) 2026 Journal of Social Sciences - Kabul University

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
References
- ابومحبوب، ا. (1382). گهوارۀ سبز افرا؛ زندگی و شعر سیمین بهبهانی، چاپ اول، تهران، نشر ثالث.
- اقبال لاهوری،م. (1361). دیوان. کلیات اشعار فارسی، چاپ اول، تهران، انتشارات پگاه.
- بیدل، ع.ق. (1387). کلیات میرزا عبدالقادر بیدل دهلوی، براساس نسخۀ خالمحمد خسته و خلیلالله خلیلی، به کوشش فرید مرادی، ج 1، تهران، انتشارات زوار.
- حافظ شیرازی، ش.م. (1389). شاخ نبات حافظ، شرح محمدرضا برزگر خالقی، چاپ پنجم، تهران، انتشارات زوّار.
- حیدری، ع. جلیلیان، ح. و دیگران. (1395). بررسی و مقایسۀ مصرعهای تضمینی حافظ از دیگر شاعران. مجله نقد ادبی و بلاغت، سال 5، شمارۀ 2، صص 41-60 https://doi.org/10.22059/jlcr.2016.61395
- خلیلی، خ.ا. (1368). سرودۀ خون؛ گزیدۀ اشعار استاد خلیلی، به مقدمه و گزینش عبدالحی خراسانی، چاپ اول، تهران، انتشارات قلم.
- خمّر، غ.ح. حبیب، ج.ا و دیگران. (1397). تضمین و گونههای آن در غزلیات فیض کاشانی. دوفصلنامۀ علمی بلاغت کاربردی و نقد بلاغی، دورۀ 3 ، شماره 2، شمارۀ پیاپی 6. صص 27-36 https://www.doi.org/10.30473/prl.2019.7803
- دهخدا، ع.ا. (1377). لغتنامۀ دهخدا، چاپ دوم از دورۀ جدید، جلد پنجم، تهران، مؤسسۀ انتشارات و چاپ پوهنتون تهران.
- رادویانی، محمد. (1362). ترجمان البلاغه، به تصحیح و اهتمام احمد آتش، چاپ دوم، تهران، انتشارات اساطیر.
- سعدی، م.ا. (1342). گلستان سعدی، به اهتمام دکتر محمد جواد مشکور. تهران، چاپ سپهر.
- سمرقندی، ر. (1376). دیوان رودکی سمرقندی، براساس نسخۀ سعید نفیسی ی.برانگینسکی، تهران، مؤسسۀ انتشارات نگاه.
- سنایی، م. (1380). دیوان حکیم ابوالمجدود بن آدم سنایی غزنوی، به سعی و اهتمام مدرس غزنوی، چاپ پنجم، تهران، کتابخانۀ ملی ایران.
- شمیسا، سیروس. (1386). نگاهی تازه به بدیع، چاپ سوم، تهران، نشر میترا.
- صادقیان، م.ع. (1379). زیور سخن در بدیع فارسی، چاپ اول، پوهنتون یزد.
- عراقی، ف.ا. (1375). دیوان عراقی، با تصحیح و مقدمۀ سعید نفیسی، چاپ هشتم، انتشارات سنائی.
- فانی، ر. (1395). مجموعۀ اشعار، به کوشش دکتر حفیظالله شریعتی سحر، چاپ دوم، کابل، انتشارات امیری.
- فردوسی، ا.ق. (1352). ابوالقاسم فردوسی داستان رستم و سهراب از شاهنامه، مقدمه تصحیح و توضیح:مجتبی مینوی، تهران، وزارت فرهنگ و هنر، انتشارات بنیاد شاهنامۀ فردوسی.
- قاسمیان، ح.پ. (1404). بررسی شیوههای تعالیبخشی شعر در تضمینهای حافظ از دیگران براساس دیدگاه تی.اس.الیوت نسبت به تقلید. مجلۀ متون ادبی دورۀ عراقی، دورۀ 6، شمارۀ 1. صص 55-76 https://www.sid.ir/paper/1604930/fa
- قزوینی، م. (1324). بعضی تضمینهای حافظ. مجلۀ یادگار، شمارۀ 8،. صص 60-71 لینک
- کاردگر، ی. و گلابیان، ا. (1398). شگردها و فنون زبانی و بلاغی تضمین شعر فارسی در کتاب کلیله و دمنه. مجلۀ فنون ادبی، سال یازدهم، شمارۀ 2 (پیاپی 27) تابستان 1398، صص 129-142 لینک
- کاشفی، ح. (1369). بدایعالافکار فی صنایعالاشعار، ویراستۀ میر جلالالدین کزازی، چاپ اول، تهران، نشر مرکز.
- لازار، ژ. (1362). اشعار پراگندۀ قدیمترین شعرای فارسیزبان؛ از حنظلۀ بادغیسی تا دقیقی به غیر از رودکی، تهران، انجمن ایرانشناسی فرانسه در تهران.
- مولانا، ج.م. (1382). مثنوی معنوی، براساس نسخۀ قونیه، تصحیح نیکلسون، چاپ اول، ایران، انتشارات خدمات فرهنگی کرمان.
- نادرپور، ن.پ. (1342). برگزیدۀ اشعار، چاپ اول، تهران، سازمان کتابهای حبیبی.
- وطواط، ر.ا. (1362). حدایقالسحر فی دقایقالشعر، تصحیح و اهتمام عباس اقبال آشتیانی، تهران، چاپخانۀ احمدی.
- همایی، ج.ا. (1389). فنون بلاغت و صناعات ادبی، تهران، اهورا.
References
ابومحبوب، ا. (1382). گهوارۀ سبز افرا؛ زندگی و شعر سیمین بهبهانی، چاپ اول، تهران، نشر ثالث.
اقبال لاهوری،م. (1361). دیوان. کلیات اشعار فارسی، چاپ اول، تهران، انتشارات پگاه.
بیدل، ع.ق. (1387). کلیات میرزا عبدالقادر بیدل دهلوی، براساس نسخۀ خالمحمد خسته و خلیلالله خلیلی، به کوشش فرید مرادی، ج 1، تهران، انتشارات زوار.
حافظ شیرازی، ش.م. (1389). شاخ نبات حافظ، شرح محمدرضا برزگر خالقی، چاپ پنجم، تهران، انتشارات زوّار.
حیدری، ع. جلیلیان، ح. و دیگران. (1395). بررسی و مقایسۀ مصرعهای تضمینی حافظ از دیگر شاعران. مجله نقد ادبی و بلاغت، سال 5، شمارۀ 2، صص 41-60 https://doi.org/10.22059/jlcr.2016.61395
خلیلی، خ.ا. (1368). سرودۀ خون؛ گزیدۀ اشعار استاد خلیلی، به مقدمه و گزینش عبدالحی خراسانی، چاپ اول، تهران، انتشارات قلم.
خمّر، غ.ح. حبیب، ج.ا و دیگران. (1397). تضمین و گونههای آن در غزلیات فیض کاشانی. دوفصلنامۀ علمی بلاغت کاربردی و نقد بلاغی، دورۀ 3 ، شماره 2، شمارۀ پیاپی 6. صص 27-36 https://www.doi.org/10.30473/prl.2019.7803
دهخدا، ع.ا. (1377). لغتنامۀ دهخدا، چاپ دوم از دورۀ جدید، جلد پنجم، تهران، مؤسسۀ انتشارات و چاپ پوهنتون تهران.
رادویانی، محمد. (1362). ترجمان البلاغه، به تصحیح و اهتمام احمد آتش، چاپ دوم، تهران، انتشارات اساطیر.
سعدی، م.ا. (1342). گلستان سعدی، به اهتمام دکتر محمد جواد مشکور. تهران، چاپ سپهر.
سمرقندی، ر. (1376). دیوان رودکی سمرقندی، براساس نسخۀ سعید نفیسی ی.برانگینسکی، تهران، مؤسسۀ انتشارات نگاه.
سنایی، م. (1380). دیوان حکیم ابوالمجدود بن آدم سنایی غزنوی، به سعی و اهتمام مدرس غزنوی، چاپ پنجم، تهران، کتابخانۀ ملی ایران.
شمیسا، سیروس. (1386). نگاهی تازه به بدیع، چاپ سوم، تهران، نشر میترا.
صادقیان، م.ع. (1379). زیور سخن در بدیع فارسی، چاپ اول، پوهنتون یزد.
عراقی، ف.ا. (1375). دیوان عراقی، با تصحیح و مقدمۀ سعید نفیسی، چاپ هشتم، انتشارات سنائی.
فانی، ر. (1395). مجموعۀ اشعار، به کوشش دکتر حفیظالله شریعتی سحر، چاپ دوم، کابل، انتشارات امیری.
فردوسی، ا.ق. (1352). ابوالقاسم فردوسی داستان رستم و سهراب از شاهنامه، مقدمه تصحیح و توضیح:مجتبی مینوی، تهران، وزارت فرهنگ و هنر، انتشارات بنیاد شاهنامۀ فردوسی.
قاسمیان، ح.پ. (1404). بررسی شیوههای تعالیبخشی شعر در تضمینهای حافظ از دیگران براساس دیدگاه تی.اس.الیوت نسبت به تقلید. مجلۀ متون ادبی دورۀ عراقی، دورۀ 6، شمارۀ 1. صص 55-76 https://www.sid.ir/paper/1604930/fa
قزوینی، م. (1324). بعضی تضمینهای حافظ. مجلۀ یادگار، شمارۀ 8،. صص 60-71 لینک
کاردگر، ی. و گلابیان، ا. (1398). شگردها و فنون زبانی و بلاغی تضمین شعر فارسی در کتاب کلیله و دمنه. مجلۀ فنون ادبی، سال یازدهم، شمارۀ 2 (پیاپی 27) تابستان 1398، صص 129-142 لینک
کاشفی، ح. (1369). بدایعالافکار فی صنایعالاشعار، ویراستۀ میر جلالالدین کزازی، چاپ اول، تهران، نشر مرکز.
لازار، ژ. (1362). اشعار پراگندۀ قدیمترین شعرای فارسیزبان؛ از حنظلۀ بادغیسی تا دقیقی به غیر از رودکی، تهران، انجمن ایرانشناسی فرانسه در تهران.
مولانا، ج.م. (1382). مثنوی معنوی، براساس نسخۀ قونیه، تصحیح نیکلسون، چاپ اول، ایران، انتشارات خدمات فرهنگی کرمان.
نادرپور، ن.پ. (1342). برگزیدۀ اشعار، چاپ اول، تهران، سازمان کتابهای حبیبی.
وطواط، ر.ا. (1362). حدایقالسحر فی دقایقالشعر، تصحیح و اهتمام عباس اقبال آشتیانی، تهران، چاپخانۀ احمدی.
همایی، ج.ا. (1389). فنون بلاغت و صناعات ادبی، تهران، اهورا.