Main Article Content
Abstract
During 1834–1839, Afghanistan, particularly under the first reign of Emir Dost Mohammad Khan, became a field of colonial, diplomatic, and strategic competition between Tsarist Russia and Great Britain. The core of Dost Mohammad Khan's foreign policy was the recovery of Peshawar and the preservation of the country's territorial integrity, which compelled him to engage with European powers, including Russia and Britain. The mission of the official British delegation led by Burnes in 1836 and the arrival of the Russian envoy, Wiktowicz, in 1837 reflected the intense rivalry of these powers to exert influence in Afghanistan. Considering limited resources and the failure of diplomacy with Britain, the Emir cautiously cultivated relations with Russia while simultaneously using the British delegation to assess conditions and strengthen his balance of power. These developments transformed Afghanistan into a stage for competition between the two powers and laid the groundwork for direct pressure and intervention in the country's internal affairs.
Keywords
Article Details
Copyright (c) 2026 Kabul University

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
References
- آدمک، ل. و. (۱۳۴۹هـ ش). تاریخ روابط سیاسی افغانستان از زمان امیر عبدالرحمن خان تا استقلال (ع. م. زهما، مترجم). کابل: موسسه نشراتی افغان کتاب.
- آیر، و. (۱۳۷۸هـ ش). تاریخ مکمکل جنگ اول افغان و انگلیس ژونال یک محبوس افغان (م. ع. گران، مترجم). ناشر ندارد.
- آرنی، ج. (۱۳۷۶هـ ش). افغانستان، گذرگاه کشورگشایان (م. ی. علمی و ح. ر. هاله، مترجم). پشاور: مرکز نشراتی میوند.
- بیلو، ه. و. (۲۰۲۳). افغانستان و افغانها: بررسی کوتاه تاریخ کشور و مردم آن (ع. لعلزاد، مترجم). ناشر ندارد.
- پیرس، ا. ا. (۱۳۳۳هـ ش). عروج بارکزی (ع. پژواک و م. ع. صدقی، مترجم). کابل: مطبعه دولتی.
- جهانی، ع. ب. (۱۳۹۹هـ ش). شاه شجاع، امیر دوست محمد خان و بریتانوی استعمار. قندهار: صداقت خپرندوی تولنه.
- حبیبی، ع. ح. (۱۳۷۷هـ ش). تاریخ مختصر افغانستان (جلد اول و دوم). پشاور: انتشارات دانش.
- حبیبی، ع. ح. (۱۳۸۰هـ ش). تاریخ تجزیۀ شاهنشاهی افغان. پشاور: انتشارات اداره خدمات فرهنگی افغانستان.
- حقشناس، ش. ن. (۱۳۶۳هـ ش). دسیایس و جنایات روس در افغانستان از امیر دوست محمدخان تا برک. تهران: انتشارات
- کمیته فرهنگی دفتر مرکزی جمعیت اسلامی افغانستان.
- حميرا. (۱۳۸۲هـ ش). تاریخ روابط خارجی افغانستان. کابل: مطبعه پوهنتون.
- خالدی، ن. ا. (۱۴۰۰هـ ش). افغانستان: مردم، تاریخ و سیاست. برزین، استرالیا شرکتی.
- دوستی، م. ا. (۱۳۹۳هـ ش). نظامیان و سیاست در افغانستان. کابل: مرکز مطالعات استراتژیک وزارت خارجه.
- رشتیا، س. ق. (۱۳۷۷هـ ش). افغانستان در قرن نوزده. پشاور: انتشارات میوند.
- رفیع، ح. ا. (۱۳۷۹هـ ش). تاریخ فشرده افغانستان. پشاور: مرکز نشرات اسلامی صبور.
- رهمند، ع. ا. (1395هـ ش). تاریخ معاصر افغانستان(1747-1829) .کابل: انتشارات پوهنتون.
- شینواری، م. س. ا. (بیتا). سرحد بریتانیه و افغانستان. پشاور: مطبعه راولپندی.
- عطایی، م. ا. (۱۳۶۲هـ ش). نگاهی مختصر به تاریخ مختصر افغانستان. کابل: انتشارات میوند.
- عالمی، ا. و. (۱۳۹۹هـ ش). بررسی روابط افغانستان – شوروی در دوره حاکمیت محمدزاییها (۱۹۲۹-۱۹۸۷م). کابل: انتشارات پوهنتون کابل.
- غبار، م. غ. م. (۱۳۸۰هـ ش). افغانستان در مسیر تاریخ. پشاور: انتشارات میوند.
- فرهنگ، م. ص. (۱۳۷۱هـ ش). افغانستان در پنج قرن اخیر (جلد اول). تهران: موسسه مطبوعاتی اسماعیلیان.
- کارلوترنزیو، پ. (۱۳۵۹هـ ش). رقابت روس و انگلیس در ایران و افغانستان (ع. آذرین، مترجم). تهران: چاپخانه سایه.
- کهزاد، ا. ع. (۱۳۸۰هـ ش). بالاحصار کابل و پیشآمدهای تاریخی (جلد اول و دوم). کابل: مطبعه دولتی.
- کانی، م. ط. (۱۳۸۹هـ ش). ده امیر دوست محمدخان دربارته ده روی سفیر سفر. جرمنی: دافغانستان کلتوری و ده تولنه.
- کشکی، ص. د. (۱۳۴۸هـ ش). دهۀ قانون اساسی. کابل: انتشارات میوند.
- کشمیری، م. ل. (۲۰۰۲م). حیات امیر دوست محمد خان (س. خ. هاشمیان، مترجم). کالیفرنیا: ناشر مانکلیر.
- کشمیری، م. ل. (۲۰۲۲م). سفرنامه موهن لال: سفرهای در پنجاب، افغانستان و ترکستان (ع. لعلزاد، مترجم). ناشر ندارد.
- لعلزاد، ع. خ. (۲۰۲۳م). ارتباط دوست محمدخان با پارس و روس. ناشر ندارد.
- مکروی، پ. (۱۳۷۸هـ ش). شیپور تباهی (پ. م. کوشا، مترجم). پشاور: نانشر کتاب فروشی فضل قصه خوانی بازار.
- میسن، چ. (۲۰۲۳م). گزارش سفرهای چارلز میسن در افغانستان ۱۸۲۷–۱۸۳۷م (ع. لعلزاد، مترجم). ناشر ندارد.
- وکیلی پوفلزایی، ع. ا. د. (۱۳۸۷هـ ش). فرهنگ کابل باستان. کابل: انتشارات وزارت اطلاعات و فرهنگ.
References
آدمک، ل. و. (۱۳۴۹هـ ش). تاریخ روابط سیاسی افغانستان از زمان امیر عبدالرحمن خان تا استقلال (ع. م. زهما، مترجم). کابل: موسسه نشراتی افغان کتاب.
آیر، و. (۱۳۷۸هـ ش). تاریخ مکمکل جنگ اول افغان و انگلیس ژونال یک محبوس افغان (م. ع. گران، مترجم). ناشر ندارد.
آرنی، ج. (۱۳۷۶هـ ش). افغانستان، گذرگاه کشورگشایان (م. ی. علمی و ح. ر. هاله، مترجم). پشاور: مرکز نشراتی میوند.
بیلو، ه. و. (۲۰۲۳). افغانستان و افغانها: بررسی کوتاه تاریخ کشور و مردم آن (ع. لعلزاد، مترجم). ناشر ندارد.
پیرس، ا. ا. (۱۳۳۳هـ ش). عروج بارکزی (ع. پژواک و م. ع. صدقی، مترجم). کابل: مطبعه دولتی.
جهانی، ع. ب. (۱۳۹۹هـ ش). شاه شجاع، امیر دوست محمد خان و بریتانوی استعمار. قندهار: صداقت خپرندوی تولنه.
حبیبی، ع. ح. (۱۳۷۷هـ ش). تاریخ مختصر افغانستان (جلد اول و دوم). پشاور: انتشارات دانش.
حبیبی، ع. ح. (۱۳۸۰هـ ش). تاریخ تجزیۀ شاهنشاهی افغان. پشاور: انتشارات اداره خدمات فرهنگی افغانستان.
حقشناس، ش. ن. (۱۳۶۳هـ ش). دسیایس و جنایات روس در افغانستان از امیر دوست محمدخان تا برک. تهران: انتشارات
کمیته فرهنگی دفتر مرکزی جمعیت اسلامی افغانستان.
حميرا. (۱۳۸۲هـ ش). تاریخ روابط خارجی افغانستان. کابل: مطبعه پوهنتون.
خالدی، ن. ا. (۱۴۰۰هـ ش). افغانستان: مردم، تاریخ و سیاست. برزین، استرالیا شرکتی.
دوستی، م. ا. (۱۳۹۳هـ ش). نظامیان و سیاست در افغانستان. کابل: مرکز مطالعات استراتژیک وزارت خارجه.
رشتیا، س. ق. (۱۳۷۷هـ ش). افغانستان در قرن نوزده. پشاور: انتشارات میوند.
رفیع، ح. ا. (۱۳۷۹هـ ش). تاریخ فشرده افغانستان. پشاور: مرکز نشرات اسلامی صبور.
رهمند، ع. ا. (1395هـ ش). تاریخ معاصر افغانستان(1747-1829) .کابل: انتشارات پوهنتون.
شینواری، م. س. ا. (بیتا). سرحد بریتانیه و افغانستان. پشاور: مطبعه راولپندی.
عطایی، م. ا. (۱۳۶۲هـ ش). نگاهی مختصر به تاریخ مختصر افغانستان. کابل: انتشارات میوند.
عالمی، ا. و. (۱۳۹۹هـ ش). بررسی روابط افغانستان – شوروی در دوره حاکمیت محمدزاییها (۱۹۲۹-۱۹۸۷م). کابل: انتشارات پوهنتون کابل.
غبار، م. غ. م. (۱۳۸۰هـ ش). افغانستان در مسیر تاریخ. پشاور: انتشارات میوند.
فرهنگ، م. ص. (۱۳۷۱هـ ش). افغانستان در پنج قرن اخیر (جلد اول). تهران: موسسه مطبوعاتی اسماعیلیان.
کارلوترنزیو، پ. (۱۳۵۹هـ ش). رقابت روس و انگلیس در ایران و افغانستان (ع. آذرین، مترجم). تهران: چاپخانه سایه.
کهزاد، ا. ع. (۱۳۸۰هـ ش). بالاحصار کابل و پیشآمدهای تاریخی (جلد اول و دوم). کابل: مطبعه دولتی.
کانی، م. ط. (۱۳۸۹هـ ش). ده امیر دوست محمدخان دربارته ده روی سفیر سفر. جرمنی: دافغانستان کلتوری و ده تولنه.
کشکی، ص. د. (۱۳۴۸هـ ش). دهۀ قانون اساسی. کابل: انتشارات میوند.
کشمیری، م. ل. (۲۰۰۲م). حیات امیر دوست محمد خان (س. خ. هاشمیان، مترجم). کالیفرنیا: ناشر مانکلیر.
کشمیری، م. ل. (۲۰۲۲م). سفرنامه موهن لال: سفرهای در پنجاب، افغانستان و ترکستان (ع. لعلزاد، مترجم). ناشر ندارد.
لعلزاد، ع. خ. (۲۰۲۳م). ارتباط دوست محمدخان با پارس و روس. ناشر ندارد.
مکروی، پ. (۱۳۷۸هـ ش). شیپور تباهی (پ. م. کوشا، مترجم). پشاور: نانشر کتاب فروشی فضل قصه خوانی بازار.
میسن، چ. (۲۰۲۳م). گزارش سفرهای چارلز میسن در افغانستان ۱۸۲۷–۱۸۳۷م (ع. لعلزاد، مترجم). ناشر ندارد.
وکیلی پوفلزایی، ع. ا. د. (۱۳۸۷هـ ش). فرهنگ کابل باستان. کابل: انتشارات وزارت اطلاعات و فرهنگ.